Công an Lâm Đồng cảnh báo doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân về nguy cơ bị lợi dụng gia công, vận chuyển trái phép vũ khí

Thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm cho thấy, cùng với việc mua bán, trao đổi vũ khí trực tiếp, các đối tượng có thể tìm cách chia nhỏ từng công đoạn, đặt gia công riêng lẻ các chi tiết tại nhiều cơ sở cơ khí hoặc lợi dụng dịch vụ bưu chính, vận tải, giao nhận hàng hóa để che giấu việc vận chuyển. Vì vậy, nâng cao cảnh giác ngay từ khâu tiếp nhận đơn hàng không chỉ giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh phòng ngừa rủi ro pháp lý mà còn góp phần ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa.

Theo Khoản 2 Điều 2 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 (Luật số 42/2024/QH15), các loại súng bắn đạn ghém, súng nén khí, súng nén hơi và đạn sử dụng cho các loại súng này khi được sử dụng vào mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người sẽ được xác định là vũ khí quân dụng. Bên cạnh đó, Khoản 2 Điều 4 của Luật này nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi: "Nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sửa chữa, hoán cải, lắp ráp, sử dụng trái phép vũ khí...".

Đáng lưu ý đối với các cơ sở gia công cơ khí, Bộ Công an đã cảnh báo các linh kiện cơ bản để tạo nên súng như thân súng, nòng súng, bộ phận cò, bộ phận khóa nòng, kim hỏa cũng thuộc nhóm được pháp luật quản lý chặt chẽ. Hành vi chế tạo, tàng trữ, mua bán, vận chuyển trái phép vũ khí quân dụng (hoặc các bộ phận chính của chúng) có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 304 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) với mức hình phạt cao nhất lên tới tù chung thân.

Các xưởng tiện, phay, hàn, gia công kim loại, CNC... phục vụ rất nhiều nhu cầu sản xuất chính đáng. Tuy nhiên, chính khả năng gia công chính xác của máy móc cũng có thể bị đối tượng xấu lợi dụng. Chủ cơ sở và người trực tiếp nhận đơn hàng cần thận trọng trước những yêu cầu gia công có dấu hiệu bất thường, nhất là khi khách hàng không giải thích được công năng của sản phẩm. Khi chưa xác định được tính hợp pháp của sản phẩm, cơ sở cần chủ động từ chối và báo cơ quan Công an.

Do lượng hàng hóa lớn, hoạt động bưu chính, vận tải có nguy cơ bị lợi dụng để vận chuyển vũ khí. Dưới góc độ pháp lý, Khoản 1 Điều 12 Luật Bưu chính 2010 quy định rõ những hành vi bị cấm, trong đó bao gồm việc: "Gửi, chấp nhận, bưu gửi chứa vũ khí, vật liệu nổ, chất độc...".

Những vụ việc giao nhận súng đạn qua mạng xã hội đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp và nhân viên phải tuân thủ đầy đủ quy trình. Doanh nghiệp bưu chính, vận tải cần chú ý kiểm tra thông tin người gửi, người nhận theo đúng quy định tại Điều 29 Luật Bưu chính về quyền và nghĩa vụ kiểm tra nội dung gói, kiện hàng hóa. Khi có căn cứ cho thấy hàng hóa thuộc diện cấm, cần dừng việc tiếp nhận và phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý.

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cũng cần hiểu đúng để tránh tâm lý lo ngại không cần thiết. Trách nhiệm pháp lý hình sự chỉ phát sinh khi thỏa mãn đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm, đặc biệt là yếu tố lỗi (mặt chủ quan của tội phạm).

Theo nguyên tắc của Bộ luật Hình sự, Điều 304 chỉ quy trách nhiệm đối với các hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển... khi người thực hiện có hành vi "cố ý" (biết rõ đó là vũ khí, linh kiện vũ khí nhưng vẫn làm). Nếu cơ sở cơ khí hoặc người giao hàng hoàn toàn không biết và không thể biết đó là vũ khí do bị lừa dối, che giấu tinh vi, họ sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, biện pháp phòng ngừa tốt nhất vẫn là lưu giữ thông tin cần thiết và chủ động trao đổi với cơ quan chức năng.

Do đó, 5 việc doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần thực hiện

1. Rà soát quy trình: Quản lý, lưu giữ thông tin khách hàng, đơn hàng theo đúng quy định của Luật Thương mại và Luật Bưu chính.

2. Nâng cao trách nhiệm: Thường xuyên phổ biến cho nhân viên các quy định pháp luật liên quan đến vũ khí tại Luật số 42/2024/QH15.

3. Đặc biệt cảnh giác: Chú ý các đơn hàng gia công chi tiết kim loại không rõ công năng, người đặt hàng che giấu mục đích.

4. Kiên quyết từ chối: Không tiếp nhận gia công, vận chuyển sản phẩm khi có dấu hiệu liên quan đến vũ khí; không vì lợi nhuận mà vi phạm điều cấm của pháp luật.

5. Trình báo kịp thời: Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần thông báo ngay cho cơ quan Công an. Việc cố tình che giấu hoặc không trình báo có thể đối diện với tội danh "Không tố giác tội phạm" theo Điều 390 Bộ luật Hình sự.

Chủ động nhận diện rủi ro, kiểm soát chặt chẽ từ khâu nhận đơn đến giao hàng là cách thiết thực để doanh nghiệp tự bảo vệ mình, bảo vệ hoạt động kinh doanh hợp pháp.