Công an Đồng Tháp cảnh báo những nguy cơ vi phạm pháp luật trong hoạt động sản xuất nước uống đóng chai, đóng bình

Nước uống đóng chai, đóng bình là mặt hàng thiết yếu, được sử dụng trực tiếp hằng ngày và có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Cùng với nhu cầu ngày càng tăng, hoạt động sản xuất, kinh doanh mặt hàng này trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp những năm qua phát triển khá nhanh. Theo thông tin tại Hội thảo chuyên đề do Công an tỉnh Đồng Tháp chủ trì tổ chức, toàn tỉnh hiện có 479 cơ sở sản xuất nước uống đóng chai đang hoạt động, phân bố tại nhiều địa bàn.

Qua công tác thanh tra, kiểm tra tại một số cơ sở có nguy cơ cao, cơ quan chức năng đã phát hiện những tồn tại liên quan đến điều kiện sản xuất, vệ sinh an toàn thực phẩm và việc chấp hành quy định pháp luật. Đáng chú ý, tại một số cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, hộ gia đình, việc bố trí khu vực sản xuất chưa bảo đảm nguyên tắc một chiều; khu vực chiết rót chưa được kiểm soát chặt chẽ về vệ sinh; người trực tiếp sản xuất chưa thực hiện đầy đủ quy định về bảo hộ, vệ sinh cá nhân và an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát nguồn nước đầu vào, hóa chất sử dụng trong vệ sinh, súc rửa, khử khuẩn trang thiết bị và bao bì tại một số cơ sở còn chưa chặt chẽ. Nếu những khâu này không được kiểm soát đúng quy trình, sản phẩm có thể bị nhiễm vi sinh vật, không bảo đảm các chỉ tiêu hóa lý hoặc không đáp ứng quy chuẩn, tiêu chuẩn tương ứng.

Đối với nước uống đóng chai, đóng bình - loại sản phẩm được người tiêu dùng sử dụng trực tiếp mà không qua thêm công đoạn xử lý - các sai sót trong quá trình sản xuất có thể tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Vi phạm điều kiện sản xuất có thể bị phạt hàng chục triệu đồng

Nghị định số 115/2018/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 124/2021/NĐ-CP, quy định cụ thể nhiều mức xử phạt đối với các hành vi không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm trong sản xuất.

Theo Điều 9 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, người trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm nhưng không mang đầy đủ bảo hộ lao động theo quy định; không bảo đảm yêu cầu vệ sinh cá nhân; đeo đồng hồ, vòng, lắc hoặc có hành vi ăn uống, hút thuốc trong khu vực sản xuất có thể bị phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng đối với cá nhân, từ 2 triệu đồng đến 06 triệu đồng đối với tổ chức vi phạm.

Đối với các vi phạm như cống, rãnh thoát nước thải bị ứ đọng, không được che kín; dụng cụ thu gom chất thải rắn không có nắp đậy; không bố trí giày, dép, ủng sử dụng riêng trong khu vực sản xuất, mức phạt có thể từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với cá nhân, từ 06 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với tổ chức.

Trường hợp quy trình sản xuất thực phẩm không tuân thủ nguyên tắc một chiều từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm cuối cùng hoặc khu vực sản xuất, kho chứa để côn trùng, động vật gây hại xâm nhập, mức phạt đối với cá nhân có thể từ 5 triệu đồng đến 7 triệu đồng; đối với tổ chức thực hiện cùng hành vi, mức phạt có thể từ 10 triệu đồng đến 14 triệu đồng.

Ngoài ra, việc sử dụng chất, hóa chất quá hạn sử dụng có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng; sử dụng chất, hóa chất vượt quá giới hạn cho phép hoặc không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, quy định về an toàn thực phẩm có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng, tùy hành vi và chủ thể vi phạm.

Những mức phạt trên cho thấy các lỗi tưởng như nhỏ trong vệ sinh nhà xưởng, tổ chức quy trình hoặc kiểm soát nguyên liệu đều có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý đáng kể.

Không có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm có thể bị phạt 30 - 40 triệu đồng

Bên cạnh điều kiện thực tế của dây chuyền sản xuất, các cơ sở phải đặc biệt lưu ý đến hồ sơ pháp lý. Theo khoản 2 Điều 18 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc sử dụng giấy chứng nhận đã hết hiệu lực, trong trường hợp pháp luật quy định phải có giấy chứng nhận, có thể bị phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cá nhân, từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng đối với tổ chức.

Do đó, trước khi tổ chức sản xuất, cơ sở cần xác định rõ mình có thuộc diện phải được cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hay không; đồng thời thường xuyên kiểm tra thời hạn và điều kiện duy trì hiệu lực của giấy chứng nhận.

Vi phạm về tự công bố sản phẩm có thể bị phạt đến 50 triệu đồng

Một nhóm vi phạm khác mà các cơ sở sản xuất nước uống đóng chai, đóng bình cần đặc biệt lưu ý là tự công bố sản phẩm. Theo Điều 20 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, các hành vi không thông báo, đăng tải, niêm yết bản tự công bố; không nộp bản tự công bố đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc không lưu giữ hồ sơ tự công bố theo quy định có thể bị phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Trường hợp sử dụng phiếu kết quả kiểm nghiệm đã hết hiệu lực, không đầy đủ chỉ tiêu an toàn thực phẩm hoặc có chỉ tiêu không phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn tương ứng để thực hiện tự công bố sản phẩm có thể bị phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng.

Đối với hành vi sản xuất sản phẩm thuộc diện tự công bố nhưng có ít nhất một chỉ tiêu an toàn thực phẩm không phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn hoặc mức đã công bố, mức phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cá nhân, từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm.

Nghiêm trọng hơn, hành vi sản xuất hoặc nhập khẩu sản phẩm thuộc diện tự công bố mà không có bản tự công bố sản phẩm theo quy định có thể bị phạt từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với cá nhân, 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng đối với tổ chức; đồng thời có thể bị đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, nhập khẩu từ 01 tháng đến 03 tháng, buộc thu hồi và xử lý sản phẩm vi phạm.

Điều này cho thấy tự công bố sản phẩm không phải thủ tục mang tính hình thức, mà gắn trực tiếp với trách nhiệm của cơ sở đối với chất lượng và tính an toàn của sản phẩm lưu thông trên thị trường.

Vi phạm nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Đối với những hành vi vi phạm nghiêm trọng về an toàn thực phẩm, trách nhiệm của người vi phạm không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính. Điều 317 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025) quy định về Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm; cụ thể, tùy tính chất hành vi, giá trị sản phẩm vi phạm, khoản thu lợi bất chính, hậu quả đối với sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng và các dấu hiệu cấu thành tội phạm khác, cá nhân vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Khung hình phạt cơ bản đối với tội này có thể là phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 400 triệu đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 05 năm. Đối với trường hợp có tình tiết định khung tăng nặng hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, hình phạt có thể lên đến 20 năm tù.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định theo quy định.

Chủ động phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở

Tại Hội thảo chuyên đề, các cơ quan chức năng tỉnh Đồng Tháp đã trao đổi, đánh giá thực trạng, khó khăn trong công tác quản lý, đồng thời thống nhất tăng cường hậu kiểm, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động sản xuất nước uống đóng chai, đóng bình. Tuy nhiên, mục tiêu của công tác quản lý không chỉ là phát hiện và xử phạt vi phạm mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhận diện sớm nguy cơ để chủ động phòng ngừa.

Theo đó, các cơ sở cần thường xuyên kiểm soát chất lượng nguồn nước đầu vào và nước thành phẩm; thực hiện kiểm nghiệm đầy đủ các chỉ tiêu theo quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng; bảo đảm quy trình sản xuất một chiều; duy trì vệ sinh, khử khuẩn tại khu vực chiết rót; kiểm soát chặt chẽ hóa chất sử dụng trong vệ sinh, súc rửa và sát khuẩn.

Cùng với đó, doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần rà soát đầy đủ giấy tờ pháp lý, Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm trong trường hợp thuộc diện phải có; thực hiện đúng quy định về tự công bố sản phẩm; lưu trữ hồ sơ kiểm nghiệm, hồ sơ nguyên liệu, nguồn nước và các tài liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc.

Khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu không bảo đảm an toàn, cơ sở cần chủ động dừng lưu thông, tổ chức thu hồi và thực hiện các nghĩa vụ liên quan theo quy định, thay vì chờ đến khi cơ quan chức năng kiểm tra, phát hiện.

Việc tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm không chỉ giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh tránh nguy cơ bị xử phạt từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, đình chỉ hoạt động hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mà quan trọng hơn là bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, uy tín của cơ sở và sự phát triển bền vững của hoạt động sản xuất, kinh doanh.