
Công an Hà Nội: Cảnh báo nguy cơ vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thủy sản
Thủy sản có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế nông nghiệp. Theo số liệu được đăng tải trên Tạp chí Thuỷ sản Việt Nam, trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam ước đạt 9,17 tỷ USD, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy tiềm năng phát triển của ngành, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý Nhà nước, kiểm soát chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, tuân thủ quy định của pháp luật trong toàn bộ chuỗi sản xuất, thu mua, sơ chế, chế biến và tiêu thụ sản phẩm thuỷ sản.
09/11/2026
Nghị định số 246/2026/NĐ-CP ngày 29/6/2026 của Chính phủ (gọi tắt là Nghị định số 246) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, có hiệu lực từ ngày 18/8/2026, là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường quản lý Nhà nước, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và phòng ngừa vi phạm trong hoạt động thủy sản. Việc triển khai Nghị định cần được đặt trong tổng thể yêu cầu bảo đảm an ninh kinh tế, nhất là trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh thủy sản có chuỗi cung ứng phức tạp, phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu, thị trường xuất khẩu và các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc.
Do đó, quá trình triển khai Nghị định số 246 doanh nghiệp, hộ kinh doanh thuỷ sản cần chấp hành đầy đủ các điều kiện hoạt động và quy định về nuôi trồng thủy sản. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần rà soát giấy phép, hồ sơ đăng ký, điều kiện cơ sở nuôi trồng, sản xuất giống, kinh doanh thức ăn và sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản. Đáng chú ý, điểm a khoản 1 Điều 18 quy định phạt từ 5–10 triệu đồng đối với hành vi không ghi chép, không lưu giữ hồ sơ về giống thủy sản, thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản, thuốc thú y thủy sản để bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Hành vi không đăng ký nuôi trồng thủy sản lồng bè hoặc không đăng ký đối tượng thủy sản nuôi chủ lực bị phạt từ 10–20 triệu đồng theo điểm i khoản 2 Điều 18. Vì vậy, cơ sở cần rà soát hồ sơ đăng ký, lưu chứng từ đầu vào và cập nhật nhật ký nuôi để chứng minh quá trình hình thành sản phẩm; việc thiếu hồ sơ hoặc không duy trì điều kiện hoạt động không chỉ làm phát sinh nguy cơ bị xử phạt mà còn khiến doanh nghiệp khó chứng minh tính hợp pháp, chất lượng và lịch sử hình thành của sản phẩm. Nếu sai sót xảy ra trên diện rộng, liên quan đến nhiều lô hàng hoặc nhiều cơ sở trong cùng chuỗi cung ứng, thiệt hại có thể lan sang các khâu thu mua, chế biến và xuất khẩu.
Các doanh nghiệp, hộ kinh doanh thuỷ sản cần tăng cường kiểm soát nguồn gốc, chất lượng và tính hợp pháp của các mặt hàng thủy sản. Các cơ sở thu mua, sơ chế, chế biến, phân phối và xuất khẩu cần thiết lập cơ chế kiểm tra hồ sơ theo từng lô hàng; đối chiếu thông tin nhà cung cấp, khối lượng, thời điểm giao nhận, nguồn nguyên liệu và số liệu nhập – xuất – tồn. Đối với thủy sản khai thác, cần đặc biệt chú ý hồ sơ khai thác hợp pháp và yêu cầu chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Tại điểm a khoản 1 Điều 43 quy định hành vi không lưu trữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu, bằng chứng theo quy định để chứng minh nguồn gốc thủy sản khai thác trong nước dùng chế biến xuất khẩu vào thị trường có yêu cầu chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) bị phạt từ 10–20 triệu đồng; điểm b khoản 1 Điều này cũng áp dụng mức phạt trên đối với hành vi không thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác theo quy định hoặc hệ thống không bảo đảm truy xuất các nguồn nguyên liệu đưa vào bảo quản, chế biến, xuất khẩu.
Ngoài ra, các doanh nghiệp nhập khẩu thủy sản sống cần kiểm tra kỹ giấy phép, loài thủy sản, khối lượng, kích cỡ, mục đích sử dụng, nhà xuất khẩu và cửa khẩu nhập khẩu theo hồ sơ được cấp. Nghị định số 246 quy định các mức xử phạt đối với hành vi nhập khẩu không đúng giấy phép, không tuân thủ phương án kiểm soát hoặc để thủy sản sống thoát ra môi trường trong những trường hợp luật định. Điều 19 có các quy định cụ thể, điểm a, khoản 1 quy định phạt từ 10–20 triệu đồng nếu nuôi giữ không đúng địa chỉ theo giấy phép đồng thời đình chỉ hoạt động nhập khẩu thủy sản sống làm thực phẩm của cơ sở từ 1–3 tháng theo điểm a khoản 5. Các hành vi nhập khẩu vượt khối lượng, không đúng kích cỡ được cấp phép hoặc không đúng nhà xuất khẩu, quốc gia xuất khẩu, cửa khẩu nhập khẩu ghi trong giấy phép bị phạt từ 30–40 triệu đồng theo điểm b, điểm d, khoản 3. Theo điểm b khoản 6 lô thủy sản vi phạm còn bị buộc tái xuất; nếu không tái xuất được thì buộc tiêu hủy.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, ngoài việc tuân thủ pháp luật Việt Nam, cần thường xuyên cập nhật yêu cầu của thị trường nhập khẩu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, tính hợp pháp của nguyên liệu và hồ sơ thương mại. Những thay đổi về thuế nhập khẩu, biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu kiểm soát nguồn gốc của Hoa Kỳ và các thị trường lớn khác có thể làm tăng chi phí, kéo dài thời gian thông quan hoặc ảnh hưởng đến khả năng thực hiện hợp đồng. Do đó, cần kết hợp kiểm tra tuân thủ pháp luật thủy sản với đánh giá rủi ro thị trường, chi phí logistics, vận tải biển và các khoản phí dịch vụ hàng hải có liên quan. Đây là những yếu tố không trực tiếp được điều chỉnh toàn bộ bởi Nghị định số 246/2026/NĐ-CP nhưng có thể cộng hưởng, làm gia tăng khó khăn tài chính và nguy cơ gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp thủy sản.
Đồng thời, doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần bảo đảm hóa đơn, chứng từ phản ánh đúng giao dịch thực tế; doanh thu, chi phí, hàng tồn kho và dòng tiền được theo dõi, đối chiếu phù hợp với quy định pháp luật về thuế, kế toán và hóa đơn. Đặc biệt, các cơ sở thu mua thủy sản qua nhiều đầu mối cần chú ý tính hợp pháp của chứng từ đầu vào và khả năng xác minh thông tin của nhà cung cấp.
Đối với hộ kinh doanh, quy mô nhỏ không đồng nghĩa với việc được miễn nghĩa vụ kê khai, nộp thuế, lập hoặc sử dụng hóa đơn khi thuộc trường hợp pháp luật quy định. Cần phân biệt rõ doanh thu bán hàng, tiền ứng trước, khoản vay, khoản hoàn trả và các giao dịch chuyển tiền khác để tránh nhầm lẫn trong quản lý tài chính. Trường hợp dòng tiền qua nhiều tài khoản, doanh thu không tương xứng với lượng hàng hóa luân chuyển, chứng từ thanh toán không phù hợp với hợp đồng hoặc phát sinh giao dịch bất thường giữa các bên có liên quan, cần rà soát và làm rõ bản chất kinh tế.
Các cơ quan quản lý nhà nước tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp, hộ kinh doanh chấp hành pháp luật về thủy sản. Tổ chức phổ biến những nội dung trọng tâm của Nghị định số 246/2026/NĐ-CP gắn với các quy định về nuôi trồng, khai thác, thu mua, chế biến, truy xuất nguồn gốc, xuất nhập khẩu, thuế và hóa đơn. Chú trọng hướng dẫn các cơ sở nhận diện hành vi dễ phát sinh vi phạm, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, kiểm soát nguồn nguyên liệu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Qua đó, nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật, hạn chế vi phạm do thiếu hiểu biết hoặc quản trị yếu kém. Nâng cao hiệu quả phối hợp quản lý nhà nước, kiểm tra và xử lý vi phạm nhằm kịp thời phát hiện những sơ hở trong quản lý, chồng chéo hoặc thiếu thống nhất trong thực hiện pháp luật.
Cùng với đó, Công an thành phố Hà Nội sẽ chủ động nắm tình hình, nhận diện và phòng ngừa nguy cơ ảnh hưởng đến công tác đảm bảo an ninh kinh tế. Tăng cường rà soát hoạt động của doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong chuỗi cung ứng thủy sản, nhất là các cơ sở thu mua, tập kết, sơ chế, chế biến và xuất khẩu; chú ý những trường hợp có dấu hiệu bất thường về nguồn gốc hàng hóa, điều kiện kinh doanh, hồ sơ xuất nhập khẩu, số liệu hàng tồn kho, hóa đơn, chứng từ và dòng tiền. Trên cơ sở thông tin thu thập được, tiến hành phân tích, đối chiếu, xác minh khách quan để nhận diện nguy cơ vi phạm, gian lận thương mại hoặc các hành vi khác có liên quan; kịp thời tham mưu biện pháp phòng ngừa, xử lý theo đúng quy định của pháp luật.








