Hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới

Trong thời gian qua, lực lượng Công an nhân dân luôn giữ vai trò nòng cốt trong tổ chức thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính (Luật XLVPHC) và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, góp phần quan trọng bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Thực tiễn thi hành pháp luật về XLVPHC cho thấy, số vụ vi phạm hành chính do lực lượng Công an phát hiện, xử lý chiếm đa số so với số vụ vi phạm hành chính bị phát hiện, xử lý trên toàn quốc. Trong 06 năm gần đây (từ năm 2020 đến hết năm 2025), lực lượng Công an đã phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính 22.825.741 vụ (chiếm 82,1% trên toàn quốc). Tính riêng trong năm 2025, lực lượng Công an nhân dân đã phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính 3.447.310 vụ (chiếm 83,9% trên toàn quốc).

Bên cạnh đó, theo quy định của Luật XLVPHC, việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính (giáo dục tại xã, phường, đặc khu; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc) đều do cơ quan Công an thực hiện. Như vậy, Công an nhân dân là lực lượng chủ yếu áp dụng pháp luật về XLVPHC; công tác thi hành pháp luật về XLVPHC trong Công an nhân dân quyết định trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả của công tác thi hành pháp luật về XLVPHC trong phạm vi cả nước, góp phần quan trọng để thiết lập kỷ cương, duy trì ổn định chính trị, bảo đảm an ninh, trật tự.

Ngày 08/12/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.9/2025/NQ-CP về xử lý khó khăn, vướng mắc trong quy định về trách nhiệm xây dựng, quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính; trong đó, giao Bộ Công an “xây dựng, quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính tập trung, thống nhất, dùng chung trên toàn quốc”; qua đó, tạo cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác xử lý vi phạm hành chính và quản lý nhà nước.

Hiện nay, Bộ Công an đang chủ trì xây dựng dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội khoá XVI xem xét, cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026). Trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Luật XLVPHC, dự thảo Luật được xây dựng để khắc phục toàn diện các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn của Luật hiện hành; đồng thời, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi của hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.