Cảnh báo doanh nghiệp phòng tránh các hành vi vi phạm pháp luật trong thực hiện quy định về tiền lương, bảo hiểm xã hội và quyền lợi người lao động

Hưng Yên là tỉnh có vị trí chiến lược tại đồng bằng sông Hồng, đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư và mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh. Toàn tỉnh hiện có 18 khu công nghiệp, 35 cụm công nghiệp đang hoạt động, với khoảng 17.650 doanh nghiệp, tạo việc làm cho khoảng 360.000 lao động. Sự phát triển này đặt ra yêu cầu ngày càng cao trong công tác bảo đảm quyền lợi người lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa và giữ vững an ninh, trật tự.

Quán triệt phương châm “an ninh chủ động”, Công an tỉnh Hưng Yên đã chỉ đạo Phòng An ninh kinh tế chủ động nắm tình hình, tham mưu cấp ủy, chính quyền và phối hợp với các cơ quan chức năng triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh công nhân. Trong 9 tháng đầu năm 2026, lực lượng An ninh kinh tế đã phát hiện, tham mưu giải quyết ổn định 08 vụ ngừng việc tập thể với 880 lượt công nhân tham gia. Giai đoạn 2021–2026, tình hình đình công trên địa bàn có xu hướng giảm, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và doanh nghiệp.

Để duy trì quan hệ lao động hài hòa, ổn định và phòng ngừa các vụ việc phức tạp phát sinh từ cơ sở, việc thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các quy định pháp luật về tiền lương, bảo hiểm xã hội và quyền lợi người lao động có ý nghĩa quan trọng. Theo đó, Bộ luật Lao động năm 2019 quy định người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn cho người lao động; trường hợp trả lương chậm từ 15 ngày trở lên, người sử dụng lao động phải đền bù theo quy định tại Điều 97. Khi thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế dẫn đến ảnh hưởng việc làm, doanh nghiệp phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục và các nghĩa vụ liên quan theo Điều 42 và các quy định có liên quan, bảo đảm quyền lợi của người lao động.

Đối với bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, được sửa đổi, bổ sung và hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 19/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026, quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đóng bảo hiểm theo đúng mức, phương thức và thời hạn; lập hồ sơ để người lao động được giải quyết các chế độ theo quy định. Đáng chú ý, chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp là những hành vi bị nghiêm cấm. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động theo dõi quá trình đóng bảo hiểm, đối chiếu dữ liệu với cơ quan bảo hiểm xã hội, kịp thời khắc phục các khoản còn thiếu, bảo đảm quyền lợi an sinh của người lao động.

Bên cạnh đó, Luật Công đoàn năm 2024 quy định vai trò của tổ chức công đoàn trong đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tham gia kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật liên quan đến quyền, nghĩa vụ của người lao động. Đây là cơ sở để doanh nghiệp tăng cường phối hợp với tổ chức công đoàn, duy trì trao đổi, đối thoại, kịp thời giải quyết các kiến nghị về tiền lương, bảo hiểm và chế độ lao động, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định.

Về chế tài xử lý, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ quy định cụ thể các hành vi vi phạm và mức xử phạt trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội. Theo khoản 1 Điều 23, người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với một số hành vi như không xây dựng thang lương, bảng lương; không công khai thang lương, bảng lương, định mức lao động, quy chế thưởng trước khi thực hiện; không tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở trong trường hợp pháp luật yêu cầu; không thông báo hoặc thông báo không đúng quy định về bảng kê trả lương; phân biệt đối xử về tiền lương đối với người lao động làm công việc có giá trị như nhau. Đối với hành vi trả lương không đúng hạn; không trả hoặc trả không đủ tiền lương theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động; không trả hoặc trả không đủ tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm, tiền lương ngừng việc; khấu trừ tiền lương trái quy định hoặc các hành vi vi phạm khác được quy định tại khoản 2 Điều 23 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, tùy theo số lượng người lao động bị vi phạm. Theo điểm a khoản 5 Điều 23, ngoài việc bị xử phạt, người sử dụng lao động còn bị buộc trả đủ tiền lương và khoản tiền lãi đối với số tiền lương chậm trả, trả thiếu theo quy định.

Đối với nghĩa vụ bảo hiểm xã hội, Điều 38 và Điều 39 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 phân biệt hành vi chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp; khoản 1 Điều 132 quy định tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, tùy tính chất, mức độ, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, đồng thời phải bồi thường nếu gây thiệt hại. Theo đó, doanh nghiệp cần đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội đầy đủ cho người thuộc diện bắt buộc, đóng đúng mức, đúng thời hạn, không kê khai thiếu lao động hoặc tiền lương làm căn cứ đóng nhằm giảm nghĩa vụ đóng bảo hiểm. Trường hợp phát sinh khó khăn về tài chính, doanh nghiệp cần chủ động làm việc với cơ quan bảo hiểm xã hội để thực hiện đúng quy định, không tự ý trì hoãn hoặc bỏ đóng các khoản bảo hiểm phải nộp. 

Các mức phạt nêu trên là những ví dụ cụ thể đối với hành vi vi phạm về tiền lương; việc xác định chế tài đối với từng vụ việc phải căn cứ đúng hành vi, số lượng người lao động bị ảnh hưởng, điều khoản áp dụng và các tình tiết có liên quan theo Nghị định số 283/2026/NĐ-CP. 

Để phòng ngừa vi phạm, Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo các doanh nghiệp thường xuyên rà soát việc thực hiện pháp luật lao động và bảo hiểm xã hội; kiểm tra hợp đồng lao động, quy chế trả lương, thời hạn thanh toán tiền lương, việc đăng ký tham gia và đóng bảo hiểm cho người lao động. Doanh nghiệp cần chủ động bố trí nguồn lực tài chính để thực hiện đầy đủ, đúng hạn các nghĩa vụ theo quy định; không tự ý khấu trừ tiền lương trái pháp luật, không trì hoãn việc đóng bảo hiểm hoặc sử dụng các thỏa thuận không phù hợp với quy định để làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

Trường hợp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, phải thu hẹp quy mô, thay đổi cơ cấu hoặc cắt giảm lao động, doanh nghiệp cần xây dựng phương án sử dụng lao động, thực hiện đúng trình tự, thủ tục, thời hạn thông báo và các chế độ liên quan theo quy định. Đồng thời, cần thông tin rõ ràng, kịp thời đến người lao động; phối hợp với tổ chức công đoàn để tiếp nhận, giải quyết kiến nghị, vướng mắc ngay từ cơ sở, tránh để những vấn đề liên quan đến tiền lương, bảo hiểm và quyền lợi lao động kéo dài, ảnh hưởng đến quan hệ lao động và hoạt động sản xuất.

Doanh nghiệp cũng cần nâng cao trách nhiệm của bộ phận nhân sự, kế toán và người trực tiếp điều hành trong quản lý lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội; thường xuyên cập nhật quy định pháp luật mới, chủ động trao đổi với cơ quan chuyên môn khi có vướng mắc để thực hiện đúng quy định. Việc công khai, minh bạch các chế độ, chính sách và giải quyết kịp thời phản ánh của người lao động không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn củng cố niềm tin, nâng cao trách nhiệm và sự gắn bó của người lao động với doanh nghiệp.

Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Chủ động phòng ngừa vi phạm về tiền lương, bảo hiểm xã hội và quyền lợi người lao động sẽ góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, nâng cao uy tín doanh nghiệp, thực hiện hiệu quả chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh Hưng Yên.