Tăng cường rà soát, phát hiện và quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy

Để thực hiện tốt công tác “giảm cầu”, cần phải xác định rõ “nguồn cầu” ma túy là người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy. Xuất phát từ yêu cầu trên, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã xây dựng cơ chế đồng bộ, chặt chẽ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác rà soát, phát hiện và quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy.

Công tác xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, xác định tình trạng nghiện ngày càng chặt chẽ

Luật Phòng, chống ma túy đã quy định các biện pháp quản lý chặt chẽ với người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người bị quản lý sau cai nghiện ma túy; từ khi bị phát hiện hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, có xác định là nghiện ma túy cho đến khi hoàn thành thời gian quản lý sau cai nghiện ma túy. Bên cạnh đó, Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025 đã bổ sung Điều 256a quy định về Tội “Sử dụng trái phép chất ma túy” với mức hình phạt cao nhất lên đến 05 năm tù.

Để bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, khi xem xét xử lý hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, theo quy định của pháp luật yêu cầu phải có kết quả xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể. Đây là tài liệu thể hiện căn cứ khách quan, minh bạch trong việc xác định một người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy hay không.

Trên thực tế, nhiều đối tượng luôn tìm cách chống đối, không chấp hành, lảng tránh việc bị xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể để trốn tránh các biện pháp quản lý chặt chẽ, hình phạt nghiêm khắc đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã bổ sung quy định việc áp dụng biện pháp áp giải theo thủ tục hành chính đối với người bị yêu cầu xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể mà không chấp hành, bảo đảm việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể được thực hiện, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật và răn đe với các đối tượng có ý định sử dụng trái phép chất ma túy.

Công an cấp xã phải nắm được thông tin, tình hình công tác xác định tình trạng nghiện, cai nghiện ma túy

Bên cạnh việc tăng cường hiệu quả việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, công tác xác định tình trạng nghiện đã có sự điều chỉnh, nâng cao trách nhiệm của Công an cấp xã trong việc nắm thông tin, phục vụ công tác quản lý người nghiện, cai nghiện ma túy. Luật Phòng, chống ma túy bổ sung trường hợp cần xác định tình trạng nghiện đối với người đăng ký cai nghiện tự nguyện chưa có giấy xác định tình trạng nghiện hoặc có giấy xác định tình trạng nghiện nhưng đã quá 06 tháng. Đồng thời, việc nộp đơn đề nghị xác định tình trạng nghiện phải có xác nhận của Công an cấp xã.

Quy định mới nhằm ngăn chặn, chấm dứt tình trạng người nghiện do trốn tránh sự quản lý của cơ quan nhà nước mà đi khỏi nơi cư trú hoặc tham gia cai nghiện ở các cơ sở cai nghiện tự phát, không được cấp phép. Qua đó, nâng cao hiệu quả quản lý người nghiện, quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy.

Công tác quản lý người nghiện, người sau cai nghiện chặt chẽ hơn

Bên cạnh việc tăng cường hiệu quả công tác rà soát, phát hiện đối tượng thông qua việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, xác định tình trạng nghiện; Luật Phòng, chống ma túy cũng quy định chặt chẽ hơn đối với công tác cai nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện ma túy: Thời hạn cai nghiện ma túy đối với người cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng, đối với người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng (khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025). Quy định rõ thời hạn cai nghiện bảo đảm bình đẳng giữa tất cả người cai nghiện; thống nhất thời gian cai nghiện; hạn chế tiêu cực trong việc xác định, xem xét giảm thời hạn cai nghiện; tăng tính răn đe đối với người bị đưa đi cai nghiện bắt buộc, phòng ngừa tái nghiện.

Người đang trong thời hạn cai nghiện ma túy, đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy mà bị kết án phạt tù có thời hạn, sau khi chấp hành xong án phạt tù mà vẫn còn thời hạn cai nghiện ma túy hoặc thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy thì phải tiếp tục cai nghiện ma túy hoặc tiếp tục bị quản lý sau cai nghiện ma túy thời hạn còn lại (khoản 1 Điều 47 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025).

Quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã khắc phục tình trạng các đối tượng cố ý thực hiện một hành vi phạm tội ít nghiêm trọng để bị kết án phạt tù có thời gian chấp hành án ngắn hơn thời hạn cai nghiện bắt buộc, lợi dụng chính sách miễn chấp hành phần thời gian còn lại trong quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính khi bị Tòa án xử phạt tù để trốn tránh việc bị đưa đi cai nghiện bắt buộc, qua đó bảo đảm đủ thời gian tiến hành cai nghiện hiệu quả cũng như thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật trong cai nghiện ma túy.