Phòng, chống tội phạm hình sự thời đại số

Trong bối cảnh các đơn vị nghiệp vụ thuộc Bộ Công an tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, hành vi vi phạm pháp luật. Cục Cảnh sát hình sự đã chủ động nghiên cứu, xây dựng, phát triển, đưa vào khai thác sử dụng các hệ thống cơ sở dữ liệu phần mềm gồm: Cơ sở dữ liệu nạn nhân bị mua bán; phần mềm tổng hợp tình hình tội phạm hình sự toàn quốc trong ngày; hệ thống thu thập, tổng hợp, phân tích phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật, phạm tội về trật tự xã hội... 

Năm 2025, Đảng ủy, lãnh đạo Cục Cảnh sát hình sự đã phê duyệt chủ trương đầu tư các hệ thống phần mềm, thiết bị khoa học công nghệ phục vụ công tác nghiệp vụ. Hệ thống bước đầu đi vào vận hành hỗ trợ cán bộ, chiến sĩ các đơn vị nghiệp vụ thực hiện công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm. 

Có thể thấy, chuyển đổi số là công cụ đắc lực để chống lại các loại tội phạm mới, nhất là tội phạm trên không gian mạng và lừa đảo công nghệ cao. Việc áp dụng khoa học, công nghệ trong bối cảnh tội phạm sử dụng công nghệ ngày càng tinh vi giúp lực lượng chức năng tăng tốc độ điều tra, truy vết, truy tìm đối tượng nhanh chóng từ các dữ liệu hình ảnh.

Bên cạnh đó, việc số hóa giúp công tác lưu trữ, tra cứu hồ sơ vụ án dễ dàng, an toàn hơn, thay vì phụ thuộc vào các hồ sơ giấy tờ truyền thống. Trong quá trình khai thác dữ liệu điện tử, cùng các nội dung thông tin tội phạm thu thập tại Đề án 06, Cục Cảnh sát hình sự đã hỗ trợ Công an địa phương phá nhiều vụ án lớn. 

Trong các chuyên án đấu tranh, việc truy vết các dấu vết điện tử và tài khoản mạng xã hội giúp lực lượng hình sự làm rõ hành vi lừa đảo, cải thiện hiệu quả điều tra rõ rệt. Cụ thể, triệt phá nhóm tội phạm sử dụng công nghệ cao lừa đảo chiếm đoạt tài sản dưới hình thức kêu gọi, dụ dỗ đầu tư dự án tiền ảo “WorldMall.app”; triệt phá đường dây chế tạo, tàng trữ, mua bán trái phép vũ khí quân dụng do Ngô Quang Vỹ cầm đầu hoạt động ở nhiều tỉnh, thành phố; triệt phá Chuyên án tổ chức đánh bạc và đánh bạc bằng hình thức cá độ bóng đá qua trang bong88.com trên không gian mạng do Hoàng Tạ Minh Cường cầm đầu.

Trong bối cảnh tội phạm sử dụng công nghệ cao, Lễ mở ký Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng vừa được tổ chức thành công tại Thủ đô Hà Nội với sự tham gia ký kết của 72 quốc gia là một dấu ấn của Việt Nam trong hợp tác đa phương, là cơ sở pháp lý toàn diện và mang tính ràng buộc để đấu tranh với tội phạm mạng xuyên quốc gia; góp phần lấp đầy khoảng trống qua việc chuẩn hóa các quy định về thuật ngữ chuyên ngành, chuẩn hóa các tội danh về tội phạm công nghệ cao cũng như các biện pháp điều tra liên quan đến dữ liệu điện tử. 

Việc chuyển đổi mô hình phòng chống tội phạm từ phản ứng với tội phạm sang phòng ngừa chủ động từ gốc, lấy phòng ngừa là trọng tâm. Việc quản lý chặt chẽ sim điện thoại từ hệ thống các nhà mạng viễn thông cũng giảm đáng kể tình trạng người dân bị lừa đảo qua hình thức gọi điện giả danh cơ quan chức năng như hiện nay. Đấu tranh phòng ngừa loại tội phạm này cần sự vào cuộc của liên ngành viễn thông, ngân hàng. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ không còn là lựa chọn, mà là xu thế, yêu cầu tất yếu trong cuộc chiến phòng chống tội phạm. Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật cần được điều chỉnh đồng bộ.

Việc đào tạo, nâng cao trình độ cho cán bộ chiến sĩ đáp ứng đòi hỏi thực tiễn đặt ra. Đảng uỷ, lãnh đạo Cục Cảnh sát hình sự luôn ý thức rõ và có giải pháp triển khai phù hợp, hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu về đấu tranh, phòng ngừa tội phạm. Có thể khẳng định, việc ứng dụng khoa học, công nghệ không còn là lựa chọn, mà là xu thế, yêu cầu tất yếu trong cuộc chiến phòng chống tội phạm.