Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Tư duy lý luận mới về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”

Hội thảo có sự tham gia chủ trì của Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; TS Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương. 

Cùng dự Hội thảo có các đồng chí lãnh đạo đại diện Ban giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Hội đồng Lý luận Trung ương và đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương.

Về phía đại biểu trong lực lượng Công an có các đồng chí là thành viên Hội đồng Lý luận Trung ương; lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ Công an, các học viện, trường Công an nhân dân, lãnh đạo Cục Khoa học chiến lược và lịch sử Công an và Công an một số địa phương.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa ban hành Nghị quyết số 19 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Nghị quyết số 22 về Chiến lược An ninh quốc gia. Đây là hai nghị quyết tầm chiến lược, bổ sung, phát triển tư duy lý luận của Đảng về mô hình phát triển và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới, giữ vững độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng. Hội thảo là diễn đàn khoa học quan trọng để các đại biểu làm sâu sắc thêm nội hàm của an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong bối cảnh mới. Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa an ninh và phát triển, giữa an ninh truyền thống và phi truyền thống, giữa an ninh quốc gia và an ninh con người. Đề xuất những định hướng, giải pháp hoàn thiện thể chế, chính sách, cơ chế bảo đảm an ninh trong quản trị quốc gia hiện đại; góp phần cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho việc cụ thể hóa, tổ chức thực hiện Nghị quyết số 19 và Nghị quyết số 22 của Ban Chấp hành Trung ương.

Đồng chí đề nghị các chuyên gia, các nhà khoa học, các đồng chí đại biểu tham dự hội thảo tập trung trí tuệ, thảo luận thẳng thắn, sâu sắc, có tính phản biện cao, hướng tới những kiến nghị cụ thể, khả thi, có giá trị thực tiễn; đồng thời nêu rõ, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới đòi hỏi phải có tư duy lý luận toàn diện, đủ tầm, có chiều sâu và đổi mới. An ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển không chỉ là yêu cầu bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ chế độ, bảo vệ Đảng, Nhà nước và Nhân dân, mà còn là điều kiện, động lực và bảo đảm để đất nước thực hiện thành công khát vọng phát triển, trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, tạo nền tảng vững chắc cho tầm nhìn dài hạn hơn…

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nêu rõ, chủ đề Hội thảo đã đặt ra một vấn đề lớn mang tầm chiến lược trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, tính bất định gia tăng, rủi ro lan truyền xuyên lĩnh vực, phải xây dựng nền an ninh bằng tư duy mới để vừa bảo vệ vững chắc Đảng, nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia dân tộc, vừa giữ vững môi trường, ổn định, an ninh, an toàn, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực tự chủ và kiến tạo năng lực phát triển đất nước trong tình hình mới. Để thực hiện được điều đó, trước hết cần sự chuyển biến về tư duy nhận thức: an ninh không chỉ là trạng thái cần được bảo vệ mà còn là năng lực nội sinh, năng lực nền của phát triển, cho phát triển, phải được chủ động kiến tạo ngay từ đầu, đi cùng phát triển, thống nhất với cấu trúc phát triển. Đồng thời, phát triển phải không ngừng bồi đắp tiềm lực, thế chủ động và sức chống chịu quốc gia, cơ sở hiện đại của an ninh quốc gia.

PGS, TS Đoàn Minh Huấn cũng đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ 5 vấn đề chủ yếu, cụ thể: Cấu trúc khái niệm của tư duy mới về an ninh quốc gia; Thể chế hóa mối quan hệ an ninh và phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại; An ninh con người là mục đích, Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, chủ thể tạo lập; Nội hàm tự chủ chiến lược và cơ chế bảo vệ các nguồn lực không gian phát triển có ý nghĩa sống còn; Đổi mới về thể chế và phương thức quản lý rủi ro an ninh... 

 
Bên cạnh diễn văn khai mạc, đề dẫn, chương trình Hội thảo được cấu trúc thành hai phiên tham luận chuyên sâu với sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo, các chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu trong các lĩnh vực liên quan. Các đại biểu đã tập trung tham luận tâm huyết, sâu sắc, phân tích toàn diện, thấu đáo lý luận về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa với hai phiên tham luận chuyên sâu với các nội dung: Bước chuyển trong tư duy an ninh từ “bảo vệ trước nguy cơ” đến “kiến tạo năng lực phát triển” trong quản trị quốc gia hiện đại; Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc gia trong tình hình mới; An ninh kinh tế Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu; Chuyển đổi số và vấn đề an ninh quốc gia trong quản trị quốc gia hiện đại: cơ hội, rủi ro và yêu cầu xây dựng năng lực mới (Phiên thứ 1) và An ninh trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng mới; An ninh con người là trung tâm của an ninh toàn diện trong kỷ nguyên phát triển mới; Tư duy mới về an ninh quốc gia trong bối cảnh quản trị quốc gia hiện đại; Công tác đảm bảo an ninh chính trị nội bộ trong bối cảnh chuyển đổi số, toàn cầu hóa và cạnh tranh chiến lược giai đoạn hiện nay (Phiên thứ 2).

Khái quát những nội dung chính quan trọng mà các tham luận đã đề cập, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương GS. TS Nguyễn Xuân Thắng nêu rõ, các tham luận đã làm rõ cách tiếp cận mới về phạm trù an ninh quốc gia; thống nhất chủ trương xây dựng một nền an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, chủ động, kiến tạo phát triển; làm rõ hơn một vấn đề có ý nghĩa phương pháp luận đó là mối quan hệ giữa an ninh và phát triển. Các tham luận cũng cho thấy một điểm sắc đáng chú ý, đó là gắn an ninh mới với tự chủ chiến lược...

“Yêu cầu mới đặt ra phải nâng cao hơn nữa năng lực tham mưu chiến lược, năng lực nhận diện sớm các nguy cơ tiềm ẩn trong quá trình phát triển, trong đổi mới sáng tạo, trong kinh tế số, trong hội nhập quốc tế và trong vận hành những lĩnh vực mới nổi. Ở đây vai trò nòng cốt không chỉ được hiểu ở năng lực xử lý tình huống, mà còn ở trình độ tham mưu, dự báo và góp phần kiến tạo môi trường phát triển an toàn, ổn định cho đất nước. Điều đó đặt ra yêu cầu rất cao đối với xây dựng lực lượng công an thật sự cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy chiến lược sắc bén, trình độ công nghệ ngày càng cao và khả năng làm việc liên ngành ngày càng tốt” - GS. TS Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh. 

Phát biểu tổng kết, bế mạc Hội thảo, Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chiến lược của Trung ương được thảo luận thông qua tại Hội nghị Trung ương 3 vừa qua, nhất là Nghị quyết số 19 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, Nghị quyết số 22 về Chiến lược An ninh quốc gia, đã xác lập toàn diện tư duy nhận thức mới của Đảng ta về an ninh quốc gia trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc kỷ nguyên mới.

Các tham luận tại Hội thảo, trên cơ sở phân tích kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới, thực trạng bảo vệ an ninh ở nhiều lĩnh vực tại Việt Nam đã đưa ra nhiều nội dung phát triển tư duy lý luận về an ninh quốc gia trong mô hình phát triển mới của đất nước, về quản trị quốc gia hiện đại và an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại. Trong đó, một số vấn đề đạt được thống nhất cao. 

Thứ nhất, bảo đảm an ninh và thúc đẩy phát triển là hai mặt thống nhất, hai thành tố quan hệ hữu cơ cùng cấu thành năng lực quản trị quốc gia hiện đại hướng tới xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và có sức mạnh tổng hợp, khả năng chống chịu cao trước các biến động của môi trường chiến lược. Trong quản trị quốc gia hiện đại, an ninh quốc gia không chỉ là lá chắn bảo vệ thành quả phát triển, mà đã trở thành nguồn lực kiến tạo, tạo lập môi trường hòa bình, ổn định, nâng cao chất lượng thể chế, củng cố niềm tin xã hội và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài...

Thứ hai, an ninh trong quản trị hiện đại mở rộng sang bảo vệ toàn diện các lợi ích quốc gia, dân tộc trong không gian, lĩnh vực. Trong đó, bảo vệ an ninh chế độ, an ninh cầm quyền, an ninh thể chế là trọng yếu, là nhiệm vụ chiến lược sống còn của quốc gia...

Thứ ba, tự chủ chiến lược là yêu cầu cấp thiết của bảo vệ an ninh kỷ nguyên mới. Trong đó, tự chủ không đồng nghĩa với khép kín, riêng rẽ, tách biệt, mà là có đủ khả năng lựa chọn, thay thế, thích ứng và không bị động trước những sức ép bên ngoài.

Thứ tư, trong quản trị quốc gia hiện đại, bảo vệ an ninh đặt trọng tâm vào đi trước một bước. Quản trị rủi ro tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, năng lực phòng ngừa, thích ứng và sức chống chịu quốc gia trước những biến động có tính dài hạn với dữ liệu, hệ thống chỉ báo, quy trình ra quyết định và trách nhiệm rõ ràng.

Thứ năm, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước với các chủ thể ngoài nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia. Bảo đảm sự kết nối giữa Trung ương với địa phương, xác lập các cơ chế điều phối, phân công cơ quan chủ trì và phối hợp, chế độ chia sẻ thông tin, quy trình ra quyết định và phương thức huy động các nguồn lực xã hội với thẩm quyền, trách nhiệm cụ thể được thể chế hóa.

Thứ sáu, trong mô hình phát triển mới của đất nước, niềm tin xã hội, văn hóa trách nhiệm, tinh thần thượng tôn pháp luật và sức mạnh cộng đồng phải được coi là những nguồn lực quan trọng của an ninh quốc gia. An sinh xã hội không chỉ thực hiện chức năng bảo vệ, hỗ trợ người dân khi gặp khó khăn, mà phải trở thành thiết chế quản trị nguy cơ xã hội. Thế trận an ninh nhân dân, lòng dân phải được tích lũy từ hàng triệu tương tác nhỏ giữa bộ máy công quyền với từng người dân từng ngày. 

Bộ trưởng Lương Tam Quang đề nghị các nhà khoa học, hoạt động thực tiễn cần tiếp tục nghiên cứu, đề xuất việc xây dựng chương trình nghiên cứu liên ngành cấp quốc gia kết nối khoa học chính trị, kinh tế, luật học, xã hội học, công nghệ và an ninh để luận giải sự thống nhất giữa an ninh toàn diện, an ninh bao trùm và an ninh kiến tạo phát triển; Thúc đẩy xây dựng một trung tâm chia sẻ thông tin tình báo về tội phạm mạng chung toàn khối ASEAN; Xây dựng các nghị định thư phối hợp hành động và tương trợ tư pháp nhanh chóng giữa lực lượng cảnh sát các nước ASEAN; Luật hóa quy định thẩm định chỉ số an ninh sinh thái là tiêu chí kiên quyết để cấp phép dự án; Xây dựng bộ quy tắc ứng xử không gian ảo và văn hóa tiêu dùng tuần hoàn vào giáo dục bắt buộc từ bậc phổ thông để bảo vệ chủ quyền văn hóa dân tộc trong kỷ nguyên số.

“Tiếp tục phát triển lý luận, cụ thể hóa, thể chế hóa tư duy của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia. Trong đó, lý luận về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là vấn đề có ý nghĩa chiến lược” – Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cũng đề nghị bốn cơ quan đồng chủ trì Hội thảo và cơ quan nghiên cứu tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hệ thống khái niệm, nguyên tắc và đặc trưng của tư duy an ninh tổng thể, toàn diện, bao trùm, chủ động kiến tạo; nghiên cứu hoàn thiện thể chế bảo đảm an ninh trong quản trị quốc gia, nhất là vấn đề cụ thể trong cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng, liên cấp, cơ chế chia sẻ dữ liệu, trách nhiệm giải trình, phân công phân cấp, kiểm soát quyền lực; tiếp tục nghiên cứu sâu hơn yêu cầu bảo đảm an ninh trong các quá trình chuyển đổi lớn của đất nước, nhất là chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế số, kinh tế dữ liệu và phát triển đô thị.

Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh, hội thảo là một bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu hoàn thiện tư duy lý luận mới về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Những vấn đề đặt ra còn rất rộng lớn, phức tạp và cần được tiếp tục tổ chức nghiên cứu sâu hơn. Đồng thời, đề nghị các cơ quan chức năng tiếp tục phối hợp chặt chẽ tổ chức nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến có giá trị tại hội thảo, khẩn trương hoàn thiện báo cáo chuyên đề và các kiến nghị chính sách có liên quan, bảo đảm kết quả hội thảo thực sự trở thành nguồn tư liệu, luận cứ khoa học phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và tổ chức thực hiện trong thực tiễn.