Phát động Chiến dịch TinAI: "Kiểm trước tin sau" chặn làn sóng tin giả AI

Dự sự kiện có đồng chí Nguyễn Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt; Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao.

"Chiến dịch TinAI?" -  dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, do Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp tổ chức cùng Liên minh Niềm tin số và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cùng sự đồng hành của Tập đoàn Công nghệ Tài chính MoMo và Đài Truyền hình Việt Nam (VTV).

Chiến dịch được triển khai trên toàn quốc nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin và phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, nhất là trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi mạnh mẽ môi trường thông tin số.

Phát biểu tại sự kiện, Trung tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh: Trí tuệ nhân tạo đang tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong cách con người tạo ra, tiếp cận và lan truyền thông tin. Tuy nhiên, công nghệ này cũng khiến việc tạo ra hình ảnh, video, giọng nói và những câu chuyện có sức thuyết phục trở nên nhanh chóng, dễ dàng hơn, làm cho ranh giới giữa thật và giả ngày càng mong manh.

Trong bối cảnh đó, theo Trung tướng Lê Xuân Minh, bảo vệ an ninh trên không gian mạng không chỉ là bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu hay hạ tầng số. Quan trọng hơn, đó còn là bảo vệ niềm tin của xã hội đối với thông tin. Một thông tin sai lệch nếu được lan truyền rộng rãi có thể gây tổn hại đến uy tín của cá nhân, doanh nghiệp và cơ quan, tổ chức, gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và sự phát triển bền vững của đất nước.

Đồng chí Cục trưởng cho rằng, giải pháp căn cơ nhất chính là xây dựng văn hóa kiểm chứng trong cộng đồng, để mỗi người dân khi tiếp cận thông tin đều có thói quen kiểm tra nguồn tin, đối chiếu dữ liệu và cân nhắc trước khi tin, chia sẻ và hành động. Đây cũng là lý do "Chiến dịch TinAI?" với thông điệp "Kiểm trước tin sau" ra đời.

Trung tướng Lê Xuân Minh kỳ vọng "Chiến dịch TinAI?" sẽ hình thành một mạng lưới đồng hành rộng khắp, với sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số, các tổ chức xã hội, các nhà sáng tạo nội dung và mỗi người dân. Mỗi chủ thể với vai trò của mình sẽ cùng góp phần xây dựng một hệ sinh thái thông tin lành mạnh, nơi sự thật được lan tỏa nhanh hơn và niềm tin được xây dựng trên nền tảng của sự kiểm chứng.

Phát biểu tại sự kiện, đồng chí Nguyễn Thanh Lâm cho biết, tin giả không chỉ là các vụ lừa đảo bằng deepfake, website ngân hàng giả hay cuộc gọi mạo danh cơ quan chức năng... Nguy hiểm hơn là những thông tin bị cắt khỏi ngữ cảnh, bóp méo chính sách hoặc phát biểu của lãnh đạo, khiến nội dung ban đầu bị hiểu sai hoàn toàn. Khi cơ quan chức năng lên tiếng, thông tin sai lệch đã kịp lan truyền với tốc độ rất nhanh.

"Trong một cuộc chiến chống tin giả, sức ép rất lớn là tốc độ. Có một câu được rất nhiều người đã nói đó là khi mà tin thật, sự thật còn chưa kịp xỏ giày, thì tin giả đã đi được nửa vòng trái đất rồi", Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh.

Đồng chí cũng phân tích 4 nguồn tạo ra thông tin sai lệch: do AI tạo ra, do thuật toán của nền tảng mạng xã hội, do người dùng thiếu kỹ năng kiểm chứng và do các tổ chức, cá nhân cố tình phát tán vì động cơ riêng. Mỗi nhóm cần cách ứng xử khác nhau thay vì đánh đồng.

"Chúng ta kiểm chứng không chỉ để biết thật, giả và không chỉ để vạch trần cái xấu. Nếu mà kiểm chứng chỉ để vạch trần cái xấu thì chúng ta mới làm được một nửa công việc. Cái nửa còn lại quan trọng không kém ấy là chúng ta cần phải bảo vệ cái tốt", đồng chí nhấn mạnh.

Cũng tại chương trình, bản tin “Thật - Giả, kiểm chứng” do Ban Thời sự Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp thực hiện cùng lực lượng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao tổ chức đã được ra mắt. Với thời lượng 5 phút, phát sóng lúc 19h55 hàng ngày trên VTV1, bản tin sẽ góp phần cung cấp tới công chúng một kênh thông tin ngắn gọn, chính thống và kịp thời về các vụ việc nổi bật, các thủ đoạn mới và những nội dung cần được kiểm chứng trên không gian mạng. 

Trong khuôn khổ sự kiện, tọa đàm với chủ đề “Xây dựng phản xạ kiểm chứng trong kỷ nguyên AI” đã thu hút sự tham gia của các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ và các nhà sáng tạo nội dung. Các diễn giả đến từ doanh nghiệp công nghệ, đại diện nền tảng số, chuyên gia tâm lý học tội phạm, đại diện cơ quan báo chí, truyền hình và nhà sáng tạo nội dung số cùng chia sẻ góc nhìn về những thách thức do AI tạo ra đối với môi trường thông tin, trách nhiệm của các bên trong việc xây dựng một hệ sinh thái thông tin minh bạch, đáng tin cậy.

Các ý kiến tại tọa đàm đều thống nhất rằng, trong kỷ nguyên AI, cuộc chiến chống tin giả không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý hay các tổ chức báo chí mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi người dùng Internet đều có thể trở thành “người gác cổng” của thông tin nếu hình thành được thói quen kiểm chứng trước khi chia sẻ.

Tại chương trình, Ban tổ chức cũng phát động chuỗi hoạt động hưởng ứng Chiến dịch TinAI? trên toàn quốc. Thời gian tới, chiến dịch sẽ triển khai các hoạt động truyền thông trên báo chí, mạng xã hội và nền tảng số; phát hành video, infographic, bản tin kiểm chứng; phối hợp với địa phương, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số, mạng lưới nhà sáng tạo nội dung và các tổ chức xã hội để phổ biến kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin.

Thông qua chiến dịch và bản tin “Thật - Giả, kiểm chứng”, Ban tổ chức kỳ vọng từng bước hình thành văn hóa kiểm chứng trong cộng đồng, hạn chế việc vô tình tiếp tay lan truyền thông tin sai sự thật, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh.