Cạm bẫy phía sau những chuyến xuất cảnh trái phép

Câu chuyện của anh Cao Xuân H. trú tại thôn Cánh Én, xã Cẩm Thạch là một ví dụ. Cách đây 6 năm, vì mong muốn có thu nhập tốt hơn để cải thiện cuộc sống gia đình, anh đã nghe theo lời rủ rê của bạn bè xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc để tìm kiếm việc làm.

Những ngày đầu, anh nuôi hy vọng về một tương lai khấm khá. Nhưng thực tế lại hoàn toàn khác. Không có giấy tờ hợp pháp, công việc của anh luôn bấp bênh, thu nhập thất thường. Mỗi lần nghe tin lực lượng chức năng kiểm tra, anh cùng nhiều lao động khác lại vội vã tìm cách lẩn trốn.

Sau nhiều năm làm việc trong cảnh nơm nớp lo sợ, anh vẫn không thể tích lũy được tiền bạc. Lâm vào cảnh bước đường cùng, cuối năm 2025, anh buộc phải nhờ gia đình gửi tiền sang để có chi phí trở về quê. Trở lại quê nhà sau 6 năm xa xứ, cuộc sống của anh gần như vẫn dậm chân tại chỗ, chật vật trong cảnh thiếu thốn. Giấc mơ đổi đời nơi đất khách cũng khép lại bằng nhiều tiếc nuối.

Trên thực tế, không ít trường hợp sau khi xuất cảnh trái phép đã bị bóc lột sức lao động, bị ép tham gia vào các hoạt động vi phạm pháp luật như lừa đảo qua mạng internet, đánh bạc hoặc vận chuyển hàng cấm. Thậm chí có người bị giam giữ, đe dọa và yêu cầu gia đình chuyển tiền chuộc. Nhiều trường hợp phải trở về trong tình trạng sức khoẻ suy giảm, để lại hậu quả nặng nề cho bản thân và gia đình, có trường hợp còn phải bỏ mạng nơi đất khách, quê người....

Tình trạng công dân tìm cách xuất cảnh trái phép ra nước ngoài để lao động vẫn còn diễn ra tại một số địa phương. Đáng chú ý, các đối tượng môi giới hiện nay thường sử dụng mạng xã hội để tiếp cận và lôi kéo người lao động, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn. Tại xã Cẩm Thạch, lực lượng Công an xã vừa phát hiện và xử phạt hành chính hai trường hợp qua lại biên giới nhưng không làm thủ tục nhập cảnh. Đồng thời, ngăn chặn thêm hai trường hợp khác đang có ý định sang Trung Quốc lao động trái phép.

Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Trưởng Công an xã Cẩm Thạch cho biết: "Các đối tượng môi giới ngày càng tinh vi trong cách thức hoạt động. Chúng thường lợi dụng mạng xã hội để quảng cáo việc làm thu nhập cao ở nước ngoài, thủ tục đơn giản, chi phí thấp. Nếu người dân thiếu cảnh giác, rất dễ bị dụ dỗ và rơi vào tình trạng lao động trái phép ở nước ngoài, tiềm ẩn nhiều rủi ro”.

Trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, Công an tỉnh Thanh Hóa đã phát hiện, ngăn chặn 44 vụ với 70 công dân chuẩn bị xuất cảnh trái phép. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng đã tiếp nhận nhiều công dân bị nước ngoài bắt giữ và trao trả; xử phạt hành chính hàng chục trường hợp; khởi tố 10 vụ với 18 bị can liên quan đến hành vi tổ chức đưa người trốn đi nước ngoài hoặc vi phạm quy định về xuất nhập cảnh.

Thượng tá Nguyễn Hữu Xuân, Phó Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết: Thời điểm sau Tết thường tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh tình trạng xuất cảnh trái phép. Vì vậy, Công an tỉnh đã triển khai kế hoạch cao điểm phòng, chống xuất nhập cảnh trái phép với nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật; chỉ đạo, hướng dẫn Công an cấp xã tập trung rà soát, nắm chắc tình hình tại địa bàn, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các trường hợp có ý định xuất cảnh trái phép; đồng thời đấu tranh, xử lý nghiêm các đường dây môi giới, tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép. Song song với đó, lực lượng Công an phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát trên tuyến biên giới; vận động người thân đưa công dân đang cư trú, lao động trái phép ở nước ngoài trở về.

Bên cạnh công tác đấu tranh, ngăn chặn, nhiều địa phương cũng chú trọng giải quyết việc làm cho người dân nhằm hạn chế nguy cơ bị lôi kéo xuất cảnh trái phép.

Tại xã Hoa Lộc - địa phương có nhiều lao động hoạt động trong lĩnh vực khai thác thủy hải sản, tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tình trạng xuất cảnh trái phép. Chính quyền địa phương thường xuyên phối hợp với các doanh nghiệp trên địa bàn để tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu việc làm ổn định cho người lao động.

Bà Vũ Thùy Hoa, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH May DH Vina ở xã Hoa Lộc cho biết: Hiện nay công ty có hơn 300 công nhân lao động, trong đó có hơn 10 người từng đi xuất khẩu lao động trở về đang làm việc ổn định tại doanh nghiệp. Thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục phối hợp với Công an xã và chính quyền địa phương tạo điều kiện bố trí việc làm cho người lao động, đặc biệt là những người đã từng đi lao động ở nước ngoài trở về.

Xuất cảnh trái phép không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam mà còn vi phạm pháp luật của quốc gia sở tại. Người lao động khi đi theo con đường này sẽ không được pháp luật bảo vệ và phải đối mặt với rất nhiều rủi ro. Vì vậy, lực lượng Công an khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác trước các thông tin tuyển dụng lao động nước ngoài trên mạng xã hội, đặc biệt là những lời quảng cáo “việc nhẹ lương cao”, “thủ tục đơn giản”, “không cần giấy tờ”. Khi có nhu cầu học tập, làm việc ở nước ngoài, người dân cần tìm hiểu kỹ thông tin và thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định của pháp luật. Chỉ khi lựa chọn con đường hợp pháp, người lao động mới có thể bảo vệ được quyền lợi và tương lai của chính mình./.