Lấy người cai nghiện làm trung tâm, lấy giáo dục, cảm hóa và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng làm mục tiêu

Trở lại những câu chuyện đằng sau cánh cổng Cơ sở cai nghiện ma túy, dễ dàng nhận thấy tâm lý vô cùng đa chiều và phức tạp của những con người từng trót sa chân vào “cái chết trắng”. Phần lớn học viên khi mới bước chân vào Cơ sở cai nghiện đều mang theo tâm lý mặc cảm, lo âu, thậm chí là sự buông xôi, tuyệt vọng sau những năm tháng đắm chìm trong ma túy. Họ không chỉ chịu sự suy kiệt nghiêm trọng về thể chất lẫn tinh thần, mà còn mang nỗi sợ bị xã hội kỳ thị, sự quay lưng của người thân và trên hết là sự mất niềm tin vào chính bản thân mình.

Nắm bắt sâu sắc thực trạng tâm lý ấy, đội ngũ cán bộ, nhân viên tại 02 Cơ sở cai nghiện ma túy của Công an tỉnh Cà Mau đã triển khai một quy trình tiếp nhận, quản lý, chăm sóc sức khỏe và tư vấn tâm lý bài bản, chặt chẽ nhưng đong đầy tình người. Ngay từ những ngày đầu tiếp nhận, quy trình cai nghiện tại đây không đơn thuần là việc thực hiện các thao tác y tế cắt cơn hay rèn luyện thể lực đơn thuần, mà là sự tổng hòa của các giải pháp bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người cai nghiện theo đúng quy định của pháp luật.

Song song với việc thực hiện đầy đủ các quy trình y tế và phục hồi sức khỏe, 02 Cơ sở cai nghiện cũng đặc biệt chú trọng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, giáo dục đạo đức, rèn luyện kỹ năng sống và nâng cao nhận thức về tác hại của ma túy. Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, tuyên truyền tập trung và tư vấn tâm lý chuyên sâu, người cai nghiện từng bước nhận thức rõ những hậu quả tàn khốc mà ma túy gây ra đối với bản thân, gia đình và cộng đồng. Chính sự chuyển biến sâu sắc từ nội tâm đã giúp các học viên hình thành quyết tâm từ bỏ ma túy, nuôi dưỡng niềm tin và khát vọng xây dựng một lối sống tích cực, có trách nhiệm. 

Lao động trị liệu tại Cơ sở được thiết kế như một liệu pháp y tế - tâm lý xã hội học. Thông qua các hoạt động lao động phù hợp với điều kiện thực tế và sức khỏe của từng học viên, người cai nghiện được rèn luyện tính kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, ý thức tự giác và thói quen sinh hoạt lành mạnh. Quá trình lao động giúp giải tỏa căng thẳng tâm lý, nâng cao thể lực và tạo ra môi trường sinh hoạt tập thể tích cực trong suốt giai đoạn phục hồi. 

Đặc biệt, điểm sáng nổi bật trong mô hình này là sự kết nối mật thiết giữa trị liệu và đào tạo nghề thực hành. Các Cơ sở cai nghiện đã căn cứ vào nhu cầu của thị trường lao động địa phương cũng như khả năng của từng học viên để tổ chức các lớp học nghề thiết thực và có tính ứng dụng cao như đào tạo nghề điện dân dụng, trang bị kiến thức và kỹ năng thực hành lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện gia đình; sửa chữa xe gắn máy, giúp học viên làm chủ kỹ thuật tháo lắp, chẩn đoán và khắc phục sự cố phương tiện; kỹ thuật thợ hồ, huấn luyện kỹ năng xây tô, hoàn thiện công trình dân dụng, đáp ứng trực tiếp nhu cầu nhân công xây dựng tại địa phương và một số ngành nghề thủ công truyền thống như dệt chiếu, đan đát đồ gia dụng từ mây tre... được linh hoạt triển khai nhằm đa dạng hóa sự lựa chọn cho học viên.

Việc kết hợp giữa lao động trị liệu và dạy nghề không chỉ đơn thuần là trang bị một chứng chỉ nghề, mà chính là trao cho học viên một “cần câu” để tự đứng vững trên đôi chân của mình khi trở về xã hội. Hoạt động đào tạo nghề còn góp phần trực tiếp giải quyết khó khăn lớn nhất của người sau cai nghiện là tình trạng thiếu việc làm. Khi có kỹ năng nghề chắc chắn, người sau cai sẽ có nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm hoặc tự mở cơ sở sản xuất, tạo thu nhập ổn định để nuôi sống bản thân, giảm thiểu tối đa nguy cơ tái nghiện. 

Có nghề trong tay nhưng thiếu vốn để mua sắm công cụ, trang thiết bị hay mở cửa hàng sản xuất, kinh doanh từng là “điểm nghẽn” lớn khiến nhiều người sau cai nghiện rơi vào bế tắc. Nhằm giải quyết tận gốc vấn đề này, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg ngày 03/3/2026 về tín dụng đối với người sau cai nghiện ma túy. 

Tại tỉnh Cà Mau, 02 Cơ sở cai nghiện ma túy đã chủ động đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng nội dung Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg đến từng học viên ngay trong thời gian họ đang tham gia cai nghiện tại cơ sở. Việc tư vấn minh bạch về cơ chế, thủ tục và chính sách vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội đã tiếp thêm niềm tin và động lực mạnh mẽ cho các học viên. Nhờ đó, người cai nghiện hiểu rõ rằng khi trở về địa phương, họ không hề đơn độc mà luôn có sự hỗ trợ về tài chính từ Nhà nước để khởi nghiệp, làm lại cuộc đời.

Không dừng lại ở công tác tuyên truyền chính sách, 02 Cơ sở cai nghiện ma túy còn tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị, tổ chức đoàn thể và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh trong công tác tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu việc làm. Sự chung tay của các doanh nghiệp trong việc tiếp nhận người sau cai vào làm việc chính là chiếc cầu nối nhân văn, xóa bỏ rào cản định kiến và tạo dựng môi trường bình đẳng cho những người từng lầm lỡ. 

Hiệu quả của một mô hình cai nghiện không chỉ đo đếm bằng số lượng học viên hoàn thành khóa học, mà quan trọng hơn là số lượng những cuộc đời được tái sinh bền vững trong cộng đồng. Thực tiễn thời gian qua tại tỉnh Cà Mau cho thấy, nhiều học viên sau khi hoàn thành chương trình cai nghiện tại 02Cơ sở, đã trở về địa phương ổn định cuộc sống, có việc làm tự do hoặc làm việc tại các doanh nghiệp, xây dựng gia đình hạnh phúc và tích cực tham gia các phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Mỗi một học viên cai nghiện thành công và có việc làm ổn định đồng nghĩa với việc xã hội bớt đi một nguy cơ phát sinh tội phạm, bớt đi một nỗi đau gia đình, góp phần xây dựng địa bàn an toàn, kỷ cương và lành mạnh.