Phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh quyết liệt với tội phạm mua bán người

MBN là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm bởi đối tượng phạm tội không chỉ tìm cách chiếm đoạt tài sản, mà còn trực tiếp xâm phạm quyền tự do, danh dự, nhân phẩm và mạng sống của nạn nhân. Đáng lo ngại hơn, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, thủ đoạn của tội phạm cũng liên tục biến đổi, chuyển từ những phương thức tiếp cận trực tiếp sang hoạt động tinh vi trên không gian mạng.

Một trong những vụ án điển hình tại Cà Mau là đường dây mua bán 43 phụ nữ sang Trung Quốc do Danh Thị Mau (sinh năm 1972) và Nguyễn Thị Loan (sinh năm 1984, cùng ở xã Hòa Bình, tỉnh Cà Mau) cầm đầu, bị đưa ra xét xử vào tháng 9/2025. Theo hồ sơ vụ án, từ năm 2014 đến cuối năm 2023, Mau và Loan đã dựng lên những lời hứa về một cuộc sống tốt đẹp, sử dụng tiền từ 30 - 170 triệu đồng để dụ dỗ phụ nữ xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc. Nhằm tạo vỏ bọc cho hành vi phạm tội, chúng còn yêu cầu nạn nhân ký giấy cam kết “tự nguyện lấy chồng” trước khi nhận tiền. Nhưng sau khi qua biên giới, “giấc mộng đổi đời” nhanh chóng biến thành địa ngục. Những người phụ nữ bị đưa đến điểm tập trung, gả bán như những món hàng. Nạn nhân phản kháng sẽ bị giam cầm, bỏ đói, bạo hành, cắt liên lạc hoàn toàn với quê nhà.

Tòa án nhân dân tỉnh đã tuyên phạt Danh Thị Mau 30 năm tù, Nguyễn Thị Loan 26 năm tù; 07 bị cáo khác trong đường dây nhận mức án từ 05 - 12 năm tù. Những bản án nghiêm khắc là sự trừng phạt thích đáng đối với hành vi chà đạp lên nhân phẩm con người. Tuy nhiên, đối với những “cô dâu hờ” dù đã được giải cứu về Việt Nam, tổn thương về thể chất và tinh thần vẫn là vết thương khó có thể được bù đắp bằng bất kỳ bản án nào.

Nếu trước đây, tội phạm thường tìm đến vùng nông thôn để “cò mồi”, thì nay mạng xã hội trở thành một trong những địa bàn hoạt động đắc địa. Những lời quảng cáo về “việc nhẹ, lương cao”, những cơ hội làm việc ở nước ngoài với thu nhập hấp dẫn hay lời mời gọi vào các công ty tưởng chừng hợp pháp được thiết kế ngày càng chuyên nghiệp. Tháng 6/2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Cà Mau phát thông báo khẩn tìm bị hại trong một vụ án liên quan đến MBN sang Campuchia nhằm mục đích cưỡng bức lao động, xảy ra tại xã Tân Thuận.

Kịch bản được các đối tượng dựng lên rất “đẹp”: tuyển lao động làm nghề gỗ, nội thất tại Singapore, mức lương từ 30 - 50 triệu đồng/tháng. Nhưng đích đến cuối cùng lại là nơi lừa đảo trực tuyến ở Campuchia. Tại đây, họ bị ép giả danh nhân viên ngân hàng, cán bộ nhà nước để lừa đảo chính đồng bào mình. Không đạt doanh số, nạn nhân bị đòn roi, chích điện, có thể bị bán sang công ty khác. Muốn được trở về, gia đình phải bỏ tiền chuộc. Từ một lời mời việc làm, nạn nhân bị đẩy vào một vòng xoáy mà ở đó, tiền bạc, giấy tờ, quyền tự do và thậm chí tính mạng đều có thể trở thành công cụ để các đối tượng khống chế.

Đáng chú ý, thủ đoạn của tội phạm không chỉ dừng ở việc tuyển người qua mạng. Một số đối tượng còn lợi dụng nhu cầu xuất cảnh lao động, khai thác tâm lý muốn kiếm thu nhập cao của người dân để tổ chức cho họ ra nước ngoài trái quy định nhằm thu lợi bất chính.

Mới đây, Công an tỉnh Cà Mau phối hợp Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng đã kịp thời phát hiện vụ việc “Tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài”, qua đó khởi tố 3 đối tượng liên quan gồm Trương Thị Kim Tiên (sinh năm 1986) và Nguyễn Thị Ái My (sinh năm 1997, cùng ở xã Định Thành, tỉnh Cà Mau) và Dương Văn Nam (sinh năm 1981, ở xã Gành Hào, tỉnh Cà Mau).

Theo kết quả điều tra, từ việc bản thân được tổ chức sang đảo Jeju, Hàn Quốc bằng hình thức du lịch để lao động lâu dài, Tiên đã nhận thấy nhu cầu xuất cảnh của người dân và liên hệ My làm đầu mối nhận tiền, giấy tờ tùy thân của 25 người có nhu cầu sang Jeju lao động. Các đối tượng tổ chức cho những người này xuất cảnh dưới hình thức du lịch với chi phí từ 100 - 160 triệu đồng/người nhằm thu lợi bất chính.

Những vụ việc trên cho thấy một thực tế đau lòng. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân không bước vào chiếc bẫy bằng một hành vi cưỡng ép ngay từ đầu, họ tự nguyện tìm kiếm một cơ hội mới, tin vào lời giới thiệu của người quen, tin vào hình ảnh hào nhoáng trên mạng xã hội và tin rằng phía bên kia biên giới đang có một công việc tốt hơn. Và rồi chính niềm tin ấy bị kẻ xấu biến thành “tài sản” để khai thác.

Nhìn sâu vào căn nguyên, khó có thể tách tội phạm MBN khỏi những áp lực về kinh tế, việc làm và sinh kế. Bởi vậy, phòng, chống MBN không thể chỉ là câu chuyện của công tác điều tra, xử lý hình sự. Ngày 29/3/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình phòng, chống MBN giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Kế hoạch hướng đến huy động sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành trong công tác phòng ngừa, đấu tranh và hỗ trợ nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng.

Cùng với đó, nhân “Ngày thế giới phòng, chống MBN” và “Ngày toàn dân phòng, chống MBN 30/7” năm 2026 vừa qua, tỉnh Cà Mau đã tổ chức chiến dịch nâng cao nhận diện các thủ đoạn mua bán người trên không gian mạng. Trong đó, lực lượng Công an, Biên phòng giữ vai trò nòng cốt trong bám địa bàn, tuần tra, kiểm soát các tuyến biên giới biển. Tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, nhiều mô hình tuyên truyền đang được triển khai theo hướng gần dân, sát dân. Công an các xã, phường thường xuyên phối hợp với ngành giáo dục, tòa án tổ chức phiên tòa giả định tại các điểm trường, phát tờ rơi cảnh báo đến khóm, ấp; thông tin về các đường dây nóng như Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 và Tổng đài tiếp nhận, xử lý vụ việc khẩn cấp 113, được đưa đến trường học, bến xe, khu công nghiệp.

Đối với thế hệ trẻ, đặc biệt là những người thường xuyên sử dụng mạng xã hội, kỹ năng nhận diện nguy cơ càng trở nên quan trọng. Do công tác tuyên truyền tập trung nâng cao nhận thức pháp luật và sức đề kháng cho giới trẻ trước thủ đoạn hoạt động của tội phạm MBN: Không tin vào những lời mời “việc nhẹ, lương cao”; không giao căn cước công dân, hộ chiếu cho người trung gian không rõ lai lịch; thông báo hành trình cho gia đình; chủ động liên hệ với cơ quan Công an khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Muốn triệt tiêu tận gốc tội phạm MBN, bên cạnh đấu tranh quyết liệt với tội phạm, cần giải quyết những nguyên nhân từ gốc: tạo việc làm, nâng cao đời sống, xây dựng sinh kế bền vững ngay tại quê hương. Khi người dân có cơ hội mưu sinh ổn định ngay trên quê hương mình, những lời hứa đổi đời đầy cám dỗ sẽ khó có thể trở thành chiếc chìa khóa mở cửa cho tội phạm.

Tội phạm MBN không chỉ xâm phạm quyền sống, quyền tự do và nhân phẩm của con người. Hệ lụy của nó còn tác động đến đạo đức, lối sống, thuần phong mỹ tục và tình hình an ninh, trật tự địa phương. Bởi vậy, phòng chống MBN không thể là câu chuyện của riêng lực lượng Công an, Biên phòng hay một cơ quan chức năng nào. Đó phải là sự cảnh giác của mỗi gia đình, trách nhiệm của nhà trường, sự đồng hành của các tổ chức đoàn thể, vai trò của chính quyền cơ sở và trên hết là ý thức tự bảo vệ chính mình của mỗi người dân.